Türkiye genelinde uyuşturucu ile mücadele ve iş güvenliği endişeleri, işe alım süreçlerinde radikal bir değişikliğe yol açtı. Daha önce sadece kritik sektörlerde istenen “bağımlılık yapıcı madde tarama testi”, artık beyaz yakadan stajyere kadar geniş bir yelpazede zorunlu kriter haline geliyor.
21 Şubat 2026 itibarıyla piyasa verileri ve uzman görüşleri, bu uygulamanın kurumsal risk yönetiminin ayrılmaz bir parçası olduğunu gösteriyor. İstanbul başta olmak üzere büyükşehirlerdeki laboratuvarlarda test taleplerinin son dönemde 6-7 kat arttığı, günlük test sayısının ise sadece İstanbul’da 20 bini aştığı belirtiliyor.
MADDE TESTİ UYGULAMASININ DETAYLARI VE MALİYETİ
İşverenlerin sağlık raporunun yanına eklediği bu testler, yetkili laboratuvar ve hastanelerde belirli prosedürlerle gerçekleştiriliyor:
Test Yöntemleri: Genellikle idrar, kan veya tükürük (sürüntü) örnekleri üzerinden analiz yapılmaktadır.
Güncel Fiyatlar: 2026 Şubat ayı itibarıyla tekil test ücretleri ortalama 2 bin 200 TL civarında seyretmektedir.
Kurumsal Paketler: Artan taleple birlikte laboratuvarlar, şirketlere özel “toplu test anlaşmaları”, “mobil numune ekipleri” ve “SGK’lıya indirim” gibi avantajlı paketler sunmaya başlamıştır.
HANGİ SEKTÖRLER TEST İSTİYOR?
Uygulamanın en yaygın olduğu ve “temiz test” şartının prosedürlere girdiği başlıca alanlar şunlardır:
Kritik Sektörler: Enerji, savunma sanayii, lojistik ve ağır sanayi.
Yeni Alanlar: Yazılım, sağlık, ulaştırma ve hatta bazı büyük ölçekli perakende zincirleri.
Kapsam: Sadece tam zamanlı çalışanlar değil, stajyer adaylarından dahi bu testin istendiği kaydedilmektedir.
HUKUKİ BOYUT: MADDE TESTİ İSTEMEK YASAL MI?
İş başvurularında madde testi talep edilmesi hukuken tamamen yasak olmasa da belirli sınırları bulunmaktadır:
Açık Rıza: KVKK (Kişisel Verileri Koruma Kanunu) gereği, adayın açık rızası olmadan bu test yapılamaz.
Gizlilik: Test sonuçları doğrudan işverene gönderilmez; laboratuvar sonucu kişiye teslim eder. İşverene iletilmesi için kişinin rızası şarttır.
İşin Niteliği: Hukukçular, test talebinin iş sağlığı ve güvenliği ile doğrudan bağlantılı (iş makinesi operatörlüğü, şoförlük vb.) olması gerektiğini savunmaktadır.
İşten Çıkarma: İş yerinde madde kullanımı veya bulundurulması, İş Kanunu’nun 25/II maddesi (ahlak ve iyi niyet kuralları) uyarınca tazminatsız fesih sebebi sayılabilmektedir.
Editör: Dilara Keskin
