Sosyal güvenlik uzmanı İsa Karakaş, mevcut emeklilik sistemindeki “çalıştıkça maaşın düşmesi” sorununa dikkat çekerek “Çalışmayı Teşvik Edici Ödüllendirici Sistem” modelini önerdi. Yeni sistemle, prim günü dolmasına rağmen çalışmaya devam edenlerin emekli aylıklarının cezalandırılmak yerine ödüllendirilmesi hedefleniyor.
Türkiye’nin yaşlanan nüfus yapısı ve sosyal güvenlik sistemindeki aktüeryal dengesizlikler, köklü bir reform ihtiyacını zorunlu kılıyor. Mevcut tabloda, asgari ücret seviyesinde çalışan vatandaşlar prim ödedikçe ileride alacakları emekli maaşının düşmesi veya yerinde sayması riskiyle karşı karşıya kalıyor. Bu durumun çalışanları kayıt dışı istihdama veya erkenden emekli olmaya ittiğini belirten SGK uzmanı İsa Karakaş, sistemde kalmayı cazip hale getirecek, hakkaniyeti ve mali sürdürülebilirliği önceleyen yeni bir modelin hayata geçirilmesi gerektiğini vurguladı.
MEVCUT SİSTEMİN “KAYBET-KAYBET” ÇIKMAZI
Sosyal güvenlik sistemindeki en büyük adaletsizliklerden biri, özellikle 2000 ve 2008 sonrası işe girenler için uygulanan Aylık Bağlama Oranları (ABO) olarak öne çıkıyor.
Maaş Düşüşü Tehlikesi: Güncel sistemde, prim ödeme süresi uzadıkça bazı çalışanların bağlanan aylıkları artış yerine azalış gösteriyor.
Kayıt Dışı İstihdam: Maaşının düşeceğini fark eden sigortalılar, ya erkenden emekli oluyor ya da prim ödememek için kayıt dışı çalışmayı tercih ediyor.
SGK’nın Zararı: Bu tablo, kurumun (SGK) hem prim gelirinden mahrum kalmasına hem de daha erken yaşta maaş ödemeye başlamasına neden olarak “kaybet-kaybet” senaryosu yaratıyor.
“ÇALIŞMAYI TEŞVİK EDİCİ ÖDÜLLENDİRİCİ SİSTEM” NEDİR?
İsa Karakaş’ın önerdiği yeni model, “çok çalışanın çok kazanması” prensibine dayanıyor. Sistemin temel taşları şunlar:
Hakkaniyetli Prim Dengesi: Sisteme daha fazla kaynak aktaran ve daha uzun süre istihdamda kalan sigortalıların, bu katkılarının emekli maaşlarına pozitif yansıması sağlanacak.
Aktüeryal Dengenin Korunması: Maaşların çalışma süresiyle doğru orantılı olarak artması, kişilerin sistemde kalma motivasyonunu yükseltecek ve SGK’nın mali yapısını güçlendirecek.
Sürdürülebilirlik: Yaşlanan nüfus karşısında devletin üzerindeki emeklilik yükü, kişilerin daha geç ve daha yüksek maaşla emekli olmasıyla dengelenecek.
2026 YILINDA EMEKLİLİK REFORMU BEKLENTİSİ
Sosyal güvenlik sisteminde yapılacak bir düzenlemenin, sadece bugünkü emeklileri değil, gelecekte emekli olacak milyonlarca çalışanı da yakından ilgilendirdiği ifade ediliyor.
Reform İhtiyacı: Ankara kulislerinde, düşük emekli maaşlarını sadece “tamamlama” (seyyanen zam veya sosyal yardım) ile çözmek yerine, temelden bir maaş bağlama sistemi değişikliğinin daha kalıcı olacağı konuşuluyor.
Huzurlu Emeklilik: Karakaş’a göre, ödüllendirici bir sistem hayata geçirilirse hem devlet prim toplayarak kazanacak hem de sigortalılar gelecekte alacakları maaşın düşmeyeceğini bilerek huzurla çalışmaya devam edecek.
Editör: Dilara Keskin
